سبــــــــــــــــــــــــــــــــــزوار

به گزارش سبزوار نیوز به نقل از روزنامه خراسان:تأمین اعتبارات دولتی و درآمدزایی مهم ترین عوامل احیای صنایع دستی سنتی شهرستان سبزوار می باشند و آن دسته از صنایع دستی سنتی شهرستان که حمایت مالی شده اند و یا درآمد زایند مورد استقبال قشر جوان قرار گرفته اند. محبوبه معتمد مسئول آموزش اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری سبزوار در گفت و گو با خراسان یکی از صنایع سنتی و مهم این شهرستان را «فرت بافی» معرفی کرد و گفت: مهد این هنر روستای استاج سبزوار است که شاید برای بسیاری از شهرستان ها ناآشنا باشد. در حال حاضر نیز تعدادی از اهالی این روستا هنوز به بافت فرت اشتغال دارند.این مسئول فرت بافی را این گونه تعریف کرد: پیش از این در شهرستان سبزوار اغلب پارچه های مورد استفاده در پوشاک توسط زنان در کارگاه های پارچه بافی و فرت بافی تهیه می شد و بافته های حاصل از کارگاه های فرت بافی در جنس ابریشمی به صورت دستمال در مراسم مختلف استفاده می شد و با ابعاد بزرگ تر به عنوان چادر شب برای پیچیدن رختخواب و حمل آن مورد استفاده قرار می گرفت.وی افزود: جنس نخی آن نیز در طرح های ریز شطرنجی برای پوشاک استفاده و رنگ های شاد و پر رنگ قرمز، سبز و نارنجی برای بافت فرت انتخاب می شد.وی ناشناخته بودن نسبی فرت بافی و رواج نداشتن آن را بین مردم این شهرستان در حال حاضر به دلیل شرایط خاص کارگاهی و دشواری بر پا کردن کارگاه دانست و گفت: علاوه بر این، موارد استفاده فرت امروزه از بین رفته و سبب شده است که این دست بافته قدیمی و اصیل سبزوار تا حدی به فراموشی سپرده شود.

 

معتمد با بیان این که برای احیا و معرفی فرت بافی 4 سال قبل از طریق سازمان میراث فرهنگی خراسان رضوی با یکی از صنعتگران حرفه ای این رشته در روستای استاج قرارداد منعقد شد افزود: کارگاه این هنر سنتی در محل اداره میراث فرهنگی سبزوار دایر شد که مورد توجه و استقبال مراجعان نیز قرار گرفت.وی کمبود اعتبارات را دلیل توقف این برنامه عنوان و اضافه کرد: برای احیای گلیم و فرش اصیل سبزوار نیز با تعدادی از بافندگان سنتی و فارغ التحصیلان این رشته ها قرارداد منعقد کردیم و برای مدتی کارگاه های آن با کمک سازمان میراث فرهنگی استان در سبزوار بر پا شد.وی مشکلاتی را از جمله نبود صنعتگر در برخی رشته ها و نیز کمبود اعتبارات دلیل تمدید نشدن قرارداد در این 2 رشته برشمرد و تصریح کرد: راه اندازی مجدد آن ها را پی گیری خواهیم کرد.وی اضافه کرد: با فراهم شدن شرایط اعتباری، کارگاه های فرت بافی سفالگری، که در سبزوار قدمتی دیرینه دارد و خاص منطقه برآباد است، گلیم بافی، منبت چوب و خراطی را به عنوان صنایع دستی سنتی این شهرستان فعال خواهیم کرد.

 تداوم حیات صنایع دستی

وی درباره احیای صنایع دستی افزود: احیای صنایع دستی همچون فرت بافی همت و همکاری مسئولان مربوطه را می طلبد تا با دعوت و حمایت از صنعتگران رشته های قدیمی این صنایع را احیا کنند.وی افزود: می توان برای این دسته از صنعتگران کارگاه هایی ایجاد کرده و با فراهم کردن شرایط کاری مساعد زمینه دلگرمی به کار را برای آن ها ایجاد کرد.

 

معتمد با اشاره به این که جای برخی صنایع خاص سبزوار همچون فرت در فروشگاه های صنایع دستی دیگر شهرستان ها خالی است اضافه کرد: بازاریابی و عرضه تولیدات این کارگاه ها به فروشگاه های صنایع دستی سطح کشور می تواند موجب جلوگیری از زوال و نیز معرفی هنرهای کهن این شهرستان شود.وی در همین راستا اظهار داشت: در نظر داریم با معاونت سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری قراردادهایی منعقد کنیم تا از صنعت گران رشته های مخصوص این شهرستان حمایت کرده و رشته های رو به زوال را احیا کنیم.مسئول آموزش اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سبزوار در رابطه با صنایع دستی بومی این شهرستان که در حال حاضر فعال هستند گفت: فرت بافی، گیوه دوزی، نمدمالی، خراطی، مسگری، سفالگری، منبت چوب، گلیم بافی و فرش بافی از جمله صنایعی هستند که هر چند به صورت محدود هنوز صنعتگرانی در این شهرستان به آن اشتغال دارند.وی اضافه کرد: طبق اطلاعات این واحد در حال حاضر بالغ بر 30 کارگاه خراطی، حدود 2 کارگاه نمد مالی، 2 کارگاه مسگری، 4 کارگاه معرق چوب، 10 کارگاه منبت چوب، 5کارگاه سفالگری و چندین کارگاه گلیم بافی و فرش بافی به صورت خانگی و غیرخانگی فعال هستند.

 

 

کارشناس باستان شناسی اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سبزوار نیز در اشاره به پیشینه صنایع دستی این شهرستان گفت: پیشینه صنایع دستی در سبزوار، خراسان و آسیای جنوبی غربی بر اساس یافته های باستان شناسی که توسط دیرین شناسی فرانسوی و ایرانی به نام های کلود تیبو (تیبولت) و علی آرایائی در سال 54-1353 انجام گرفت به هشت هزار تا یک میلیون سال قبل درزمینه سنگ تراشی به عنوان انسان ابزار سازی می رسد.محمد عبداله زاده ثانی افزود: در زمینه سفالگری پیشینه این هنر به دوران نوسنگی بدون سفال می رسد که در این مرحله سفال ها خشن و بدون تزئینات با گل رس ساخته و در آفتاب پخته می شده است دوران نوسنگی با سفال به وفور در محوطه های تاریخی باستانی خراسان و از جمله در سبزوار در تپه های دامغانی، فرزی، حیدر، بنش، گوداسیاب و... این سفالینه ها به دست آمده است. در عصر آهن، قدیمی ترین ظروف مسی به دلیل در سطح بودن مواد خام آن از این فلز استفاده شده است.

 

 

مسئول حوزه فرهنگی ارتباطات اداره میراث فرهنگی سبزوار اضافه کرد: صنایع دستی را در مجموع به 16 گروه و 150 زیر گروه تقسیم کرده اند که از این تعداد 42 رشته در سبزوار شناسایی شده اند.وی عمده ترین صنایع دستی سبزوار را مورد اشاره قرار داد و گفت: قالی بافی از آن جمله است که هر چند این صنعت را امروز جزو صنایع دستی نمی دانند ولی قسمت عمده بافت های سبزوار به این صنعت، آن هم به صورت دستی، به شیوه های سرپا و خوابیده از گذشته های دور تاکنون متداول است.وی افزود: مراکز سفالگری سبزوار نیز روستای برآباد و مزینان بوده که برآباد از شهرت ویژه ای در این زمینه برخوردار است و تا چند دهه قبل سفال این محل به جنوب و شرق خراسان صادر و در کنار سفالگری به ساخت نای (گلو) به صورت بیضی و دایره شکل اقدام می شد.عبداله زاده در خاتمه درباره گیوه دوزی، سنگ تراشی، نمد مالی، آهنگری و... توضیحاتی ارائه داد و افزود: گلیم بافی، نمد مالی، منبت کاری، معرق چوب، خاتم، معرق کاشی، پالان دوزی، مشبک سازی با چوب و گچ، جواهرسازی، خراطی، مسگری، تذهیب، شعیر، کتابت و صحافی، سوزن دوزی، رنگ رزی، زه تابی، تور بافی، دوگ ریسی، چرخ ریسی، تنور مالی، گلوکاری (نالی مالی)، پشم ریسی، دباغی، موری کاری (ماری کاری مربوط به تأسیسات آب با سفال)، قلم زنی، سفید کاری ( قلع کاری) و جاجیم بافی از دیگر صنایع دستی سنتی شناسایی شده در این شهرستان است.